అద్దంలో అంతరంగం

అపార్ట్‌మెంట్‌లోని ఆడవాళ్లు ఆమెను తొలిసారి చూస్తున్నప్పుడు, వాళ్ల ముందున్నది ఒక సాధారణ మధ్యవయస్కురాలుగానే కాదు; నలభై ఏళ్ల అనుభవాన్ని, గృహజీవనపు సమతుల్యతను, భారతీయ స్త్రీత్వపు నిండుదనాన్ని మోసుకుని నిలిచిన ఒక హుందా గల గృహిణి వారికి కనబడింది.ఆమె ముఖరేఖల్లో వయసు భారం లేదు; అనుభవం ఇచ్చిన ప్రశాంతత ఉంది. ఆమె నిలబడిన తీరు చూసిన క్షణంలోనే, తన స్థానాన్ని తెలిసిన స్త్రీకి ఉండే సహజమైన స్థిరత్వం వాళ్లకు అర్థమైంది.
ఆమె ధరించిన వెంకటగిరి కాటన్ చీరలో ఆడంబరం లేదు; కానీ మృదువైన గౌరవం ఉంది. చీర మడతలు సరిగ్గా ఉన్నాయి. పల్లవు భుజంపై నిదానంగా అమరి ఉన్నాయి‌. నడుము చుట్టూ చీర కట్టు శుభ్రంగా, సౌకర్యంగా ఉంది. ఆ చీర ఆమెను అలంకరించినట్టుగా కాక, ఆమె వ్యక్తిత్వానికి అనుకూలంగా ఒదిగినట్టుగా వాళ్లకు అనిపించింది. ఆమె దేహాకృతి నిండుగా ఉంది. అది భారంగా కాక, గృహజీవితపు పరిపక్వతను మోసుకున్న ఆరోగ్యకరమైన సంపూర్ణతలా ఉంది. ఆమె నడకలో తొందర లేదు; నిర్లక్ష్యం లేదు; కొలత, నిగ్రహం, మర్యాద ఉన్నాయి.
ఆమె సిగలో మల్లెపూలు ఉన్నాయి. అవి కేవలం అలంకారంలా కాక, దినచర్యలోనూ శుభ్రతను, అందాన్ని విడిచిపెట్టని స్త్రీ సంస్కారంలా ఉన్నాయి. పాపిడిలో సిందూరం తగినంతగా, ఆకర్షణీయంగా ఉంది. నుదుట మధ్యలో కుంకుమ బొట్టు ఉంది. ఆ బొట్టు ఆమె ముఖానికి ఒక సంప్రదాయ కేంద్రమై ఉంది. కనులకు కాటుక పరిమితంగా ఉంది. ఆ చూపులో ఆప్యాయత ఉంది; ఆప్యాయత వెనుక తన గౌరవాన్ని కాపాడే స్పష్టమైన ధైర్యం కూడా ఉంది. ఆమె ఎదుటివారిని ఆదరించగలిగే స్త్రీలా ఉంది; అయితే తన విలువ తగ్గే చోట మౌనంగా గీత గీయగలిగే వ్యక్తిత్వం కూడా ఆమెలో కనబడుతోంది.
ఆమె ఆభరణాలు మితంగా ఉన్నాయి. మెడలో మంగళసూత్రం, సన్నని గొలుసు ఉన్నాయి. చెవులకు చిన్న కమ్మలు, చేతులకు రెండు మూడు గాజులు, వేళ్లలో సాధారణమైన ఉంగరం ఉన్నాయి. ఆ అలంకారాల్లో ఎక్కడా ప్రదర్శన లేదు. “ఇంత చాలు” అని తెలిసిన పరిమితి ఉంది. ఆమె చేతుల్లో గృహశ్రమ రేఖలు ఉన్నాయి; కానీ అవి అలసట గుర్తుల్లా కాక, ఇంటిని మోయగలిగిన చేతుల గౌరవ చిహ్నాల్లా ఉన్నాయి. ఆ చేతులు అన్నం వడ్డించే చేతులుగా, దీపం వెలిగించే చేతులుగా, పిల్లల తల నిమిరే చేతులుగా, అతిథికి నీళ్లు అందించే చేతులుగా వాళ్లకు అనిపించాయి.
ఆమె పాదాల వరకు జారిన చీర అంచు మర్యాదగా ఉంది. కాళ్లకు మువ్వల పట్టీలు ఉన్నాయి. ఆ అలంకారంలో ఘోష లేదు; మృదుత్వం ఉంది. ఆమె అడుగుల్లో ఓ ఇంటి లోపలి పద్ధతి ఉంది. వంటగది నుంచి పూజగది వరకు, గడప నుంచి గది వరకు తన ఉనికితో క్రమం తెచ్చే గృహిణి అలవాటు ఆ అడుగుల్లో ఉంది. ఆమె కేవలం ఇంట్లో తిరిగే ఆవిడలా కాక, ఇంటి దిక్సూచిలా అనిపించింది.
ఆమె మాటలు వినకముందే ఆమె స్వభావం గురించి వాళ్లకు ఒక అంచనా వచ్చింది. మాట్లాడితే మృదువుగా మాట్లాడే స్త్రీ అయి ఉంటుందని అనిపించింది; కానీ ఆ మృదుత్వం బలహీనత కాదని కూడా వాళ్లకు తోచింది. ఎవరి సమస్య విన్నా తొందరగా తీర్పు చెప్పని మనసు ఆమెలో ఉందనిపించింది. అవసరమైతే తక్కువ మాటల్లోనే సరైన దారి చూపే నిబ్బరం ఆమెకు ఉంటుందనిపించింది. ఆమెతో మాట్లాడితే సౌకర్యం ఉంటుందని, అదే సమయంలో సహజమైన మర్యాద కూడా నిలుస్తుందని వాళ్లకు అనిపించింది.
ఆమె ఇంటి గడప వద్ద నిలిచిన తీరు చూసినా ఆమె గృహజీవితం గురించి చాలా చెప్పినట్టే ఉంది. వస్తువులు తమ తమ స్థానాల్లో ఉండే ఇల్లు ఆమె వెనుక ఉందనిపించింది. పూజగదిలో దీపం, వంటింట్లో శుభ్రత, అతిథికి కాఫీ, పిల్లలకు మమత, పెద్దలకు గౌరవం—ఇవన్నీ ఆమె దినచర్యలో భాగాలుగా ఉన్నాయనిపించాయి. ఆమె ఇంటిని కేవలం నిర్వహించే గృహిణి కాదు; ఇంటికి జీవం ఇచ్చే స్త్రీగా వాళ్ల ముందుంది.
ఆమె ధైర్యం కఠినంగా లేదు. అది లోపల నిలిచిన బలమైన వేరులా ఉంది. కష్టం వచ్చినప్పుడు ముందుగా తడబడని మనసు ఆమెకు ఉండేదనిపించింది. ఇంట్లో ఎవరు కలత చెందితే “ఏమీ కాదు, చూసుకుందాం” అని నిలబెట్టే స్వరం ఆమెది అయి ఉంటుందనిపించింది. బాధను హడావిడిగా బయటపెట్టకుండా, సహనంగా మోసుకుని, దానిని పరిపక్వతగా మార్చుకున్న స్త్రీలా ఆమె ఉంది.
అపార్ట్‌మెంట్‌లోని ఆడవాళ్లకు ఆమె అందం రూపంలో మాత్రమే లేదు; నడవడికలో, కట్టులో, చూపులో, మౌనంలో, పరిమితిలో ఉంది. ఆమె నవ్వు విస్తారంగా కాక మితంగా ఉంది; అయినా ఆ నవ్వులో ఆతిథ్యం ఉంది. ఆమె మౌనం ఖాళీగా కాక, ఆలోచనతో నిండినట్టుగా ఉంది. ఆమె ఉన్నచోట కలత తగ్గి, ఒక క్రమం ఏర్పడుతుందనిపించింది.
వాళ్ల దృష్టిలో ఆమె నిండుగృహిణి—ఇంటి పనుల్లో మాత్రమే నిండినది కాదు, ఇంటి అర్థాన్ని నింపే స్త్రీ. వెంకటగిరి చీర వల్ల ఆమె హుందాగా కాక, ఆ చీరను ధరించిన స్థిరమైన వ్యక్తిత్వం వల్ల హుందాగా ఉంది. ఆభరణాల వల్ల గంభీరంగా కాక, పరిమితిని తెలిసిన సంస్కారం వల్ల గంభీరంగా ఉంది. ఆమె మధ్యవయస్కురాలు—యౌవనం దాటినది కాదు; జీవితాన్ని లోతుగా అర్థం చేసుకున్నది. ఆమె ధీరురాలు—పోరాట శబ్దంతో కాదు, నిలబడే నిశ్శబ్దంతో. ఈ లోపు హేమ, రమ అందరికీ కాఫీలు తెచ్చి ఇచ్చారు.