మోహినీ బృందం (ప్రేరితులు (The Induced) - కథ 1)

మోహినీ బృందం (ప్రేరితులు ( The Induced కథ 1)
ఆ పట్టణంలోని పాత డిగ్రీ కాలేజీకి ఒక విచిత్రమైన గౌరవం ఉండేది. ఆ కాలేజీ భవనం పెద్దది కాదు. గోడల మీద సున్నం కొంచెం ఊడిపోయి ఉండేది. వానాకాలంలో కారిడార్లలో తడి వాసన ఉండేది. కానీ ఆ గోడల మధ్య తెలుగు పద్యం నడిచేది. ప్రబంధాల వాక్యాలు ప్రతిరోజూ తరగతి గదుల కిటికీల నుంచి బయటికి వచ్చి, ఆవరణలోని రావిచెట్టు నీడలో కూర్చునేవి.
ఆ పద్యాలకు ప్రాణం పోసేవాడు తెలుగు అధ్యాపకుడు శేషాద్రి.
అతని బోధనలో పాఠం ఉండేది కాదు; పాత్ర ఉండేది.
పాత్ర ఉండేది కాదు; ప్రాణం ఉండేది.
“సత్యభామను చదవకండి,” అనేవాడు ఆయన. “ఆమెగా నిలబడి చూడండి. అప్పుడు గర్వం ఏమిటో తెలుస్తుంది. నీలగా మాట్లాడితే మాత్రమే విరహం అర్థమవుతుంది. ప్రభావతిగా కళ్లను ఎత్తి చూస్తే రాజసత్వం తెలుస్తుంది. వరూధినిగా ఒక నిశ్శబ్దం నిలబెడితేనే సిగ్గు కవిత్వమవుతుంది.”
విద్యార్థులు మొదట నవ్వేవారు.
“సార్, మేం అమ్మాయిల వేషం వేయాలా?”
శేషాద్రి కళ్లద్దాల మీదుగా చూసి, చిరునవ్వు నవ్వేవాడు.
“వేషం కాదు బాబూ. అభినయం. చీర కట్టుకుంటే స్త్రీ కాలేరు. కానీ స్త్రీ పాత్రను గౌరవంగా ధరించగలిగితే, మీలోని కఠినత్వం కొంచెం మృదువవుతుంది. తెలుగు ప్రబంధం చదవడానికి వ్యాకరణం సరిపోదు. హృదయం కావాలి.”
ఆ సంవత్సరం బి.ఏ. తెలుగు సాహిత్య ప్రత్యేక పాఠ్యాంశంలో ప్రబంధ భాగాలు ఎక్కువగా ఉన్నాయి. శేషాద్రి ఒక కొత్త విధానం పెట్టాడు. వారానికి ఒకసారి ప్రబంధ పాత్రాభినయం. ఆ వారంలో ఎవరికైనా సత్యభామ, ఎవరికైనా నీల, ఎవరికైనా ప్రభావతి, ఎవరికైనా వరూధిని. పాత్ర పొందిన విద్యార్థి వారాంతంలో ఆ పాత్రకు తగిన వస్త్రధారణతో, భావంతో తరగతిలో ఒక భాగం నటించి చూపాలి.
కాలేజీకి అది మొదట సరదాగా అనిపించింది. కానీ శేషాద్రి దాన్ని ఎప్పుడూ సరదాగా చూడలేదు. విద్యార్థి చీర కట్టుకుని వచ్చినప్పుడు ఎవరైనా నవ్వితే ఆయన ఒక్క చూపు చాలు.
“ఇది పరిహాసం కాదు,” అనేవాడు. “ఈరోజు ఇతడు సత్యభామగా నిలబడుతున్నాడు. మీరు నవ్వితే మీకు సత్యభామ అర్థం కాలేదు.”
ఆ మాట తర్వాత తరగతి గదిలో ఒక విచిత్రమైన గౌరవం పుట్టేది.
అయితే తరగతిలో నటించడం సరిపోదు. శేషాద్రి తన ఇంట్లో ప్రత్యేక శిక్షణ పెట్టేవాడు. పాత్రకు ఎంపికైన విద్యార్థులు సాయంత్రం అతని ఇంటికి వెళ్లాలి. అక్కడ ఆయన పాదచలనం, చేతి ముద్ర, చూపు, మాటల విరామం, కంఠంలో మృదుత్వం—అన్నీ నేర్పేవాడు.
“స్త్రీ పాత్ర అంటే గొంతు పలచబెట్టడం కాదు,” అనేవాడు. “స్త్రీ పాత్ర అంటే శరీరం లోపల ఆలోచన మెల్లగా మారడం. అడుగు ముందుకు వేయడానికి ముందు మనసు ఒక్క క్షణం వెనక్కి చూస్తుంది. అది నేర్చుకో.”
ఆ ఇంటి గుమ్మం దాటిన ప్రతి విద్యార్థికి మొదట అసౌకర్యం. చేతిలో చీర, పైన చెమట, గుండెల్లో భయం. కానీ గంట తర్వాత వాళ్లు పద్యాలు పలుకుతుంటే, శేషాద్రి కళ్లలో ఒక దీపం వెలిగేది.
ఆ దీపం వెనుక ఒక చీకటి ఉందని చాలా మందికి తెలియదు.
శేషాద్రికి ఒక కొడుకు ఉండేవాడు—మధు. తెలివైనవాడు, చురుకైనవాడు, నాటకాల్లో ప్రాణం పెట్టేవాడు. ఇంటర్ చదువుతున్నప్పుడు ఒకసారి కాలేజీ నాటకంలో స్త్రీ పాత్ర వేసాడు. ఆ రాత్రి ప్రదర్శన ముగిసి మధు స్త్రీ వేషధారణలోనే ఇంటికి తిరిగి వస్తున్నాడు. అతని గజ్జెల శబ్దం ఇంకా ఆగకముందే, రోడ్డుమలుపు దగ్గర ఒక లారీ అతని జీవితాన్ని ఆపేసింది.
శేషాద్రి భార్య పద్మజ ఆ రాత్రి నుంచి పూర్తిగా కోలుకోలేదు. ఆమెకు మధు చనిపోలేదు. ఎక్కడో నాటకానికి వెళ్లాడు, తిరిగి వస్తాడు. ప్రతి సాయంత్రం గుమ్మం వైపు చూస్తూ కూర్చుంటుంది.
ఒకరోజు శేషాద్రి తన విద్యార్థిలో ఒకడిని సత్యభామ వేషంలో ఇంటికి తీసుకొచ్చాడు. పద్మజ అతడిని చూసి ఒక్కసారిగా లేచింది.
“మధూ…” అని పలికింది.
ఆ విద్యార్థి వణికిపోయాడు. శేషాద్రి కళ్లలో నీరు తిరిగింది. కానీ వెంటనే అతను తనను తాను నిలబెట్టుకున్నాడు.
“అవును పద్మా,” అన్నాడు మెల్లగా. “మధు చదివిన పద్యం వినిపించడానికి వచ్చాడు.”
ఆ రాత్రి పద్మజ చాలా రోజుల తర్వాత భోజనం చేసింది.
అక్కడినుంచే శేషాద్రి బోధనలో ఆచారం మొదలైంది. ప్రబంధ పాత్రాభినయం తరగతి పద్ధతి మాత్రమే కాదు; ఒక గాయపడిన తల్లికి సాంత్వనగా మారింది. మొదట ఆయనకు ఇది తప్పు అనిపించలేదు. విద్యార్థులకు కళ నేర్పుతున్నాడు. భార్యకు ఓదార్పు ఇస్తున్నాడు. మధు జ్ఞాపకాన్ని పద్యంలో నిలబెడుతున్నాడు.
కానీ ప్రతి మంచి ఉద్దేశానికీ సరిహద్దు ఉంటుంది. ఆ సరిహద్దు కనిపించకపోతే, కరుణ కూడా ఒకరిపై భారమవుతుంది.
విద్యార్థుల్లో కొందరు నిజంగా అభినయాన్ని ప్రేమించారు. కొందరు గురువుగారి పట్ల భక్తితో చేసారు. కొందరికి చీర కట్టుకోవడం కొత్త ఆసక్తిగా అనిపించింది. కొందరికి సిగ్గు, భయం, అయోమయం కలిగింది. కానీ శేషాద్రి గౌరవం ముందు వాళ్లు ప్రశ్నించలేకపోయారు.
ఆ సంవత్సరం రమణ అనే విద్యార్థి నీల పాత్ర వేసాడు. మొదట అతను చాలా సిగ్గుపడ్డాడు. కానీ శేషాద్రి శిక్షణలో నీలగా నిలబడిన రోజు తరగతి మొత్తం నిశ్శబ్దమైంది. అతని కళ్లలో విరహం నిజంగా మెరిసింది. పద్యం ముగిసిన తర్వాత చప్పట్లు వచ్చాయి.
ఆ చప్పట్లు రమణ హృదయంలో ఏదో కొత్త తలుపు తెరిచాయి.
తర్వాత అతను తరచుగా ఇంట్లో అద్దం ముందు నిలబడేవాడు. నీల చూపు సాధన చేసేవాడు. నెమ్మదిగా చేతిని ఎత్తి చూడేవాడు. గొంతులో మృదుత్వం తెచ్చుకునేవాడు. తాను నీలనా? రమణనా? కళ చేస్తున్నానా? లేక తనలో దాగిన ఇంకేదో బయటకు వస్తోందా? అతనికి అర్థం కాలేదు.
ఇంకొక విద్యార్థి హరి సత్యభామ పాత్ర వేసాడు. అతనికి అది మొదట సరదా. తర్వాత ఆ గర్వభంగి అతనికి నచ్చింది. సత్యభామలా నడిచేటప్పుడు తన భుజాలపై రాజసత్వం ఉందనిపించింది. తాను మగవాడిగా రోజూ వినే గట్టితనంలో అంత అందం లేదనిపించింది.
ఇలా కొందరిలో శేషాద్రి బోధన కళను మేల్కొలిపింది. కొందరిలో స్త్రీప్రాయ అనుభూతిని మేల్కొలిపింది. కొందరిలో మాత్రం గందరగోళాన్ని కూడా నింపింది.
ఒక రోజు ఒక విద్యార్థి తండ్రి కాలేజీకి వచ్చాడు. అతని కుమారుడు ఇంట్లో స్త్రీ వేషం వేసుకుని అద్దం ముందు నిలబడి ఉండటం చూసి కోపంతో మండిపోయాడు.
“ఇది బోధనా? మా అబ్బాయిని ఆడవేషం వేయించడం ఎందుకు? ఇంటికీ పిలిపించడం ఎందుకు?” అని ప్రిన్సిపాల్ గదిలో గట్టిగా అడిగాడు.
ఆ ప్రశ్నతో మొదలైన అలజడి త్వరగా పెరిగింది. మరికొందరు తల్లిదండ్రులు కూడా మాట్లాడారు. కాలేజీ యాజమాన్యం శేషాద్రిని పిలిచింది.
శేషాద్రి తలదించుకుని కూర్చున్నాడు. తన ఉద్దేశం దురుద్దేశం కాదని అతనికి తెలుసు. కానీ తన భార్య గాయానికి మందుగా విద్యార్థుల మృదుత్వాన్ని వాడుకున్నానేమో అన్న ఆలోచన అతని హృదయాన్ని గుచ్చింది.
ప్రిన్సిపాల్ మృదువుగానే అన్నాడు.
“శేషాద్రిగారూ, మీ బోధనపై మా అందరికీ గౌరవం ఉంది. మీ దుఃఖం మాకు తెలుసు. కానీ విద్యార్థుల మనసు మీద మీ ప్రభావం చాలా పెద్దది. వాళ్లు మీ ప్రేమ కోసం, మీ గౌరవం కోసం, తమ అసౌకర్యాన్ని కూడా దాచిపెట్టవచ్చు. కళ తప్పు కాదు. కానీ అనుమతి, పరిమితి, గోప్యత—వీటిని మరిచిపోతే కళ కూడా బరువవుతుంది.”
ఆ మాట శేషాద్రిని బలంగా తాకింది.